Xáo tam phân đã phơi khô không tự hỏng. Nó hỏng khi hút ẩm trở lại, và việc đó diễn ra từ từ, mỗi ngày một ít, cho tới lúc anh chị mở hũ ra và thấy mốc. Vì vậy bài này không xếp theo “nguyên tắc” mà xếp theo thời gian: việc gì làm vào ngày nhận hàng, việc gì làm trong tuần đầu, việc gì lặp lại hằng tháng, và mùa nào phải để ý hơn.
Ngày nhận hàng: năm phút kiểm tra
- Quay video lúc mở kiện. Quay liền một mạch từ khi kiện còn niêm phong. Đây là điều kiện để đổi trả nếu hàng lỗi, và thời hạn báo lỗi là 48 giờ kể từ khi nhận; chi tiết ở trang chính sách đổi trả.
- Xem bao bì. Túi rách, hở mép hoặc phồng hơi nước là dấu hiệu hàng đã tiếp xúc ẩm trên đường đi.
- Ngửi. Mùi ẩm, mùi chua, mùi mốc đều là lý do báo lại ngay.
- Bẻ thử. Lấy một lát hoặc một nhánh nhỏ. Hàng khô gãy giòn, nghe tiếng. Hàng còn ẩm thì dẻo, uốn cong được.
- Chụp lại mã lô. Ngày đóng gói và hạn dùng đi theo mã lô. Vài tháng sau anh chị sẽ không nhớ, còn ảnh thì vẫn ở đó.
Tuần đầu: chuyển sang đồ đựng lâu dài
Túi hàng nguyên seal có thể để yên. Một khi đã cắt túi, đừng dùng kẹp giấy hay dây thun để đóng lại; hãy chuyển sang đồ đựng kín thật sự.
| Đồ đựng | Ưu điểm | Nhược điểm | Dùng khi |
|---|---|---|---|
| Hũ thủy tinh nắp có gioăng | Kín nhất, không ám mùi, nhìn thấy hàng | Nặng, dễ vỡ, để chỗ sáng thì hàng bị chiếu nắng | Phần dùng hằng ngày |
| Túi zip dày hoặc túi hút chân không | Gọn, ép được hết không khí | Rễ cứng có thể đâm thủng túi mỏng | Phần cất dự trữ |
| Hộp nhựa thực phẩm nắp khóa | Nhẹ, rẻ | Dễ ám mùi, gioăng mau lão hóa | Tạm thời |
| Túi vải, hộp giấy, hộp gỗ | Đẹp | Không ngăn được ẩm | Không nên dùng ở nơi ẩm |
Nhiều hướng dẫn khuyên để dược liệu “nơi thoáng khí”. Lời khuyên ấy đúng khi hàng còn đang phơi. Với hàng đã khô, ở khí hậu Việt Nam, thoáng khí nghĩa là mỗi ngày hàng lại hút thêm một ít ẩm. Hàng khô cần được cách ly khỏi không khí ẩm chứ không cần thở.
Ba việc nên làm cùng lúc khi sang hũ:
- Bỏ vào mỗi hũ một gói hút ẩm loại dùng cho thực phẩm.
- Chia nhỏ. Mua 1kg thì chia ba, bốn hũ và chỉ mở một hũ. Mỗi lần mở nắp là một lần không khí ẩm lọt vào; hũ đang dùng sẽ chịu thay cho phần còn lại.
- Dán nhãn ngày mở và mã lô lên từng hũ.
Chỗ để hũ
Mát, tối, xa nguồn nước và nguồn nhiệt. Trong một căn bếp bình thường, điều đó có nghĩa là:
- Nên: ngăn tủ bếp phía trên, xa bếp nấu; tủ quần áo khô; kệ trong phòng có điều hòa.
- Không nên: tủ dưới bồn rửa, cạnh ấm siêu tốc hay nồi cơm, bậu cửa sổ có nắng, nóc tủ lạnh (lúc nào cũng ấm), sát tường ngoài nhà vào mùa mưa.
Hằng tháng: hai phút nhìn lại
Mỗi tháng một lần, mở từng hũ dự trữ và kiểm tra ba thứ: mùi còn như lúc mới mua không, bề mặt có đốm lạ không, gói hút ẩm còn tơi hay đã cứng lại. Gói hút ẩm đã cứng hoặc đổi màu thì thay. Với lá khô và hàng thái lát, nên rút ngắn còn hai đến ba tuần một lần.
Khi lấy hàng ra dùng, dùng tay khô hoặc kẹp khô, lấy đủ lượng cần, và không bỏ phần thừa đã để ngoài lâu trở lại hũ.
Mùa cần để ý hơn
| Vùng | Thời điểm ẩm nhất | Nên làm thêm |
|---|---|---|
| Miền Bắc | Mùa nồm, khoảng tháng 2 đến tháng 4 | Thay gói hút ẩm sớm hơn; hạn chế mở hũ vào ngày tường và sàn đổ mồ hôi |
| Miền Trung | Mùa mưa, khoảng tháng 9 đến tháng 12 | Không để hũ sát tường ngoài; kiểm tra sau mỗi đợt mưa dài ngày |
| Miền Nam | Mùa mưa, khoảng tháng 5 đến tháng 11 | Chia hũ nhỏ hơn; ưu tiên túi hút chân không cho phần dự trữ |
Theo từng dạng sản phẩm
| Dạng | Mức dễ hút ẩm | Lưu ý riêng |
|---|---|---|
| Rễ, gốc nguyên khúc | Thấp | Chỉ cắt hoặc chẻ phần sắp dùng; để nguyên khúc bền hơn |
| Rễ cắt khúc, thân | Trung bình | Đựng kín, kiểm tra mỗi tháng |
| Thái lát, thái lát xao vàng | Cao | Luôn có gói hút ẩm, chia hũ nhỏ |
| Lá khô | Cao nhất | Dễ vụn và dễ ẩm; đừng nén chặt, kiểm tra 2–3 tuần một lần |
Quy luật chung: diện tích bề mặt càng lớn thì hút ẩm càng nhanh. Đó là lý do cùng một lô, lát mỏng xuống cấp trước khúc rễ nguyên.
Sáu lỗi hay gặp
| Lỗi | Hậu quả | Cách sửa |
|---|---|---|
| Để nguyên túi đã cắt, kẹp miệng lại | Ẩm vào dần, mốc sau vài tuần mùa mưa | Sang hũ kín ngay khi mở |
| Cất tủ lạnh rồi mở hũ khi còn lạnh | Hơi nước đọng ngay trên bề mặt hàng | Để hũ về nhiệt độ phòng rồi mới mở |
| Một hũ to cho cả ký hàng | Cả ký cùng chịu ẩm mỗi lần mở | Chia nhiều hũ nhỏ |
| Bốc bằng tay ướt | Đưa nước thẳng vào hũ | Tay khô hoặc kẹp khô |
| Để chung với gia vị nặng mùi | Ám mùi, khó nhận ra mùi mốc | Để riêng một ngăn |
| Thấy mốc thì rửa, phơi lại | Mốc không chỉ nằm trên bề mặt | Bỏ phần đã mốc |
Hơi ẩm và mốc là hai chuyện khác nhau
Mới hơi ẩm (hàng mềm lại một chút, chưa có đốm, chưa đổi mùi): còn cứu được. Trải mỏng ra khay, phơi nắng khô hoặc để nơi khô thoáng tới khi bẻ gãy giòn trở lại, rồi sang hũ mới với gói hút ẩm mới.
Đã mốc (đốm trắng, xanh, đen dạng bông; mùi mốc; dính tay): không rửa, không phơi lại để dùng. Giải thích đầy đủ ở bài xáo tam phân bị mốc có dùng được không.
Hạn dùng đọc ở đâu
Không có một con số chung cho mọi lô, vì hạn dùng phụ thuộc độ khô lúc đóng gói. Ngày đóng gói và hạn sử dụng của từng lô được ghi trên bao bì và trên trang truy xuất của lô đó; anh chị quét mã QR hoặc tra tại trang truy xuất nguồn gốc. Con số ấy đúng với điều kiện hàng được cất như trên. Cất sai thì hàng hỏng trước hạn, nên trong thực tế, mùi và bề mặt của hàng là thứ cần tin trước, con số in trên bao bì đứng sau.
Riêng hàng tươi
Hàng tươi đặt trước không cất được như hàng khô. Nhận về là phải xử lý trong ngày; các bước có ở bài sơ chế xáo tam phân tươi tại nhà. Nếu đang phân vân giữa hai dạng, anh chị xem thêm bài tươi hay khô.